Điện toán đám mây, còn gọi là điện toán máy chủ ảo, là mô hình điện toán sử dụng công nghệ máy tính và phát triển dựa vào mạng Internet. Thuật ngữ “đám mây” ở đây là lối nói ẩn dụ chỉ mạng Internet và như sự liên tưởng về độ phức tạp của các cơ sở hạ tầng chứa trong nó. Liệu 80% thị phần còn phụ thuộc vào nước ngoài?
Năm 2024 được đánh giá là một năm bản lề cho sự phát triển của Internet vạn vật (IoT) và nhờ đó điện toán đám mây phát triển nhanh chóng, trở thành nền tảng công nghệ dẫn dắt toàn cầu.
Ngày nay, điện toán đám mây không còn xa vời mà là những thứ mà chúng ta vẫn đang sử dụng hàng ngày, hàng giờ như thư điện tử, ảnh trên nền tảng mạng xã hội Facebook, Instagram, Zalo…, các video trên YouTube, TikTok…. Phần lớn các nền tảng và các dịch vụ được sử dụng phổ biến hiện nay đều đang vận hành trên cơ sở sử dụng công nghệ điện toán đám mây.
Việt Nam với khả năng chiến thắng trên sân nhà?
Việt Nam với nguồn tài nguyên nhân sự thông minh có nhiều cơ hội phát triển thị trường điện toán đám mây. Trên thực tế, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt đã và đang tham gia thị trường “béo bở” này. Việt Nam được đánh giá là 1 trong 10 thị trường mới nổi trên thị trường trung tâm dữ liệu điện toán đám mây. Theo báo cáo cuối năm ngoái 2023 của Research and Markets, quy mô thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam dự kiến sẽ tăng trưởng với tốc độ là 10,68% trong giai đoạn 2022 – 2028. Năm 2023, giá trị toàn thị trường trong nước ước đạt 620 triệu USD, dự kiến tăng lên 1,037 tỷ USD vào năm 2028.
Thị trường Việt Nam về điện toán đám mây. Nguồn: Research and Markets
Trong khi đó, Thị trường toàn cầu về Internet vạn vật (IoT) ước tính đạt 1,3 nghìn tỷ USD vào năm 2022, dự kiến sẽ đạt quy mô sửa đổi là 3,3 nghìn tỷ USD vào năm 2030, tăng trưởng với tốc độ CAGR là 12,4% trong giai đoạn phân tích 2022-2030. Thị trường Việt Nam cũng đang bắt kịp xu hướng nói trên tốc độ tăng trưởng của IoT Việt Nam là 22,5%, từ 1,98 tỉ USD năm 2022 và ước đạt 6,76 tỷ USD vào năm 2028.
Thị trường Việt Nam về Internet vạn vật. Nguồn: Research and Markets
Tiềm năng thị trường điện toán đám mây nói riêng và IoT nói chung rất lớn. Theo dự báo, chỉ 1 năm nữa sẽ có khoảng 100 nghìn tỷ gigabyte dữ liệu được lưu trữ trên đám mây, tương đương một nửa tổng dung lượng lưu trữ dữ liệu toàn cầu. Do đó, đầu tư vào các Trung tâm dữ liệu (Data Center), hay còn được mệnh danh là “trái tim của Internet”, là một loại đầu tư mới của các nhà mạng. Nếu không đầu tư vào đây, các nhà mạng sẽ không có không gian tăng trưởng mới và có khả năng bị thay thế. Vì thế, nhiều nhà mạng vẫn đang tiếp tục đầu tư nhiều hơn nữa vào nền tảng điện toán đám mây “Make in Viet Nam” đáp ứng các tiêu chuẩn chung.
Với lợi thế sân nhà, đội ngũ nhân sự thông minh, nắm bắt công nghệ đã và đang là nhân tố đảm bảo cho điện toán đám mây Make in Viet Nam phát triển. Trên thực tế, để đảm bảo tốc độ, an toàn, bảo mật và cả yêu cầu pháp lý, các ông lớn ngoại đã hợp tác trong nước để tạo ra các hệ thống chung đáp ứng thị trường trong nước. Khả năng hội nhập và bắt kịp thị trường đang được các doanh nghiệp Việt thực hiện thành công với các tên tuổi lớn như Viettel, VNPT, CMC, FPT…
Vấn đề bảo mật dữ liệu trên nền tảng điện toán đám mây
Bên cạnh rất nhiều ưu thế mà điện toán đám mây mang lại, công nghệ này cũng đặt ra những thách thức, trong đó có vấn đề bảo mật và quyền riêng tư của các dữ liệu được lưu trữ trên đám mây.
Đám mây thường được coi là một khái niệm khó nắm bắt – vô hình và bằng cách nào đó, giữ tất cả dữ liệu của chúng ta an toàn ở một nơi rất xa. Vấn đề mất hay rò rỉ dữ liệu chính là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ khi chuyển dữ liệu lên “đám mây”. Liệu thực tế có phải vậy không?
Về mặt công nghệ, dữ liệu điện toán đám mây được rải rộng trên một nền tảng – tầng “mây”. Tầng mây được bảo mật cao và là một nền tảng vững chắc cho dữ liệu chạy trên đó. Rủi ro không phải không có nhưng khả năng can thiệp vào hệ thống đám mây là không dễ dàng. Tuy nhiên khả năng dễ tổn thương nhất lại nằm ở giao diện người dùng.
Mô hình điện toán đám mây. Ảnh: Internet
Với ưu điểm dễ truy cập, người dùng có thể truy cập dữ liệu đám mây mọi nơi, mọi lúc và cung cấp quyền truy cập rất nhiều người. Nếu không quản lý chặt chẽ quyền truy cập, quản lý danh tính thì rất dễ trở thành điểm yếu để tin tặc khai thác tấn công, từ đó dẫn đến nguy cơ bị mất dữ liệu. Sẽ trở thành vấn đề nghiêm trọng nếu đó là những dữ liệu về tài chính ngân hàng, thương mại điện tử, hành chính công…
Rủi ro an ninh mạng trong điện toán đám mây còn trở nên phức tạp hơn khi các tổ chức muốn sử dụng nhiều nhà cùng cấp dịch vụ đám mây để đáp ứng các nhu cầu hoạt động. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn nhân lực vận hành hệ thông có trình độ cao, hạn chế về ngân sách, quyền riêng tư dữ liệu và khả năng ứng phó khẩn cấp khi có sự cố… cũng là rào cản khi áp dúng công nghệ điện toán đám mây tại các công ty và doanh nghiệp.
Hiện 80% dịch vụ điện toán đám mây tại Việt Nam là của những nhà cung cấp nước ngoài, đơn vị trong nước chỉ cung cấp 20%. Nhưng do các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài chưa thiết lập hạ tầng tại Việt Nam hoặc mới thiết lập phần nhỏ để đáp ứng yêu cầu luật pháp, đây cũng là một khó khăn thách thức trong bảo mật dữ liệu nếu họ vẫn không đáp ứng đầy đủ Luật An ninh mạng Việt Nam.
Nếu các yêu cầu về an toàn, an ninh theo luật An ninh mạng Việt Nam và các quy định kỹ thuật được các doanh nghiệp tuân thủ tuyệt đối thì điện toán đám mây đảm bảo cấp độ an ninh, an toàn như các công nghệ thông thường, chưa kể khả năng sẵn sàng cao hơn, bảo mật tốt hơn và chạy ổn định hơn, đáp ứng các yêu cầu và là nền tảng cho IoT phát triển.
Ứng dụng hiệu quả công nghệ điện toán đám mây với các doanh nghiệp Việt
Nếu biết tận dụng lợi thế là tính ưu việt của điện toán đám mây, các doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể dẫn đầu xu hướng, và việc dịch chuyển lên đám mây là xu hướng tất yếu. Điện toán đám mây có lợi thế lớn so với các mô hình điện toán khác là tính sẵn sàng cao và chi phí thấp.
Nếu doanh nghiệp mong muốn triển khai dự án trong thời gian ngắn nhất hoặc lưu trữ, sao lưu mà không phải đầu tư chi phí vào hạ tầng vật lý quá nhiều thì nền tảng đám mây chính là lựa chọn tốt nhất. Công nghệ điện toán đám mây có thể giúp giải nhiều “bài toán khó” trong rất nhiều những lĩnh vực của cuộc sống, đặc biệt là các ứng dụng IoT, các ứng dụng theo mô hình phần mềm dạng dịch vụ (SaaS), máy chủ ảo dùng riêng (VPS), dữ liệu dạng dịch vụ (DaaS),…
Chiến lược “dịch chuyển lên mây” được coi là quan trọng để giúp doanh nghiệp trụ vững và phát triển trong nền kinh tế số và chuyển đổi số tại Việt Nam. Đó cũng là nội dung quan trọng trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 với 3 trụ cột là Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.
Có thể nói, năm 2024 này sẽ là năm bản lề, là cơ hội lớn cho điện toán đám mây Việt Nam tăng tốc và bứt phá để từ đó, nền tảng số, điện toán đám mây Make in Viet Nam sẽ là một lựa chọn chiếm ưu thế đối với người dùng trong nước và cả với đối tác nước ngoài.
Tuấn Nguyễn (Theo TC AS&CS số in tháng 11+12/2023)
Rất nhiều doanh nghiệp vẫn còn thấy thắc mắc về việc sửa dụng Cloud hosting trong việc lưu trữ dữ liệu web và các dữ liệu khác quan trọng của công ty.
Cloud hosting, tên gọi là cho chúng ta biết đây là dịch vụ lưu trữ bằng “điện toán đám mây”, ngày nay hầu hết các dịch vụ lưu trữ đều sử dụng phương pháp lưu trữ trên. Vậy lưu trữ điện toán đám mây là gì?
Chúng ta hiểu nôm na là: là hình thức lưu trữ không cần ổ đĩa vật lý thông thường như trước đây, mà tất cả dữ liệu sẽ được lưu trữ thông qua internet, chúng ta chỉ cần truy cập vào đúng thông tin đăng nhập thì ngồi bất cứ đâu chúng ta vẫn thao tác được với dữ liệu.
Cơ chế hoạt động: Cloud Hosting là dịch vụ lưu trữ dữ liệu website ứng dụng công nghệ điện toán đám mây trên máy chủ Linux và Windows.
Thời gian hoạt động: Cloud hosting hoạt động xuyên suốt, nếu có sự cố sẽ tự động chuyển sang sever khác.
Bảo mật thông tin: Cloud hosting được lưu trữ nhờ điện toán đám mây, nên bảo mật thông tin tối đa, nếu có vấn đề thì dữ liệu sẽ không bị mất.
Tốc độ truy cập: Cloud hosting có lượng tài nguyên dư và sẳn sàng cho các trường hợp truy cập webiste tăng bất thường, nên dù có lượng truy cập cao vào một thời điểm thì trang website vẫn hoạt động bình thường.
Với sự phát triển của CNTT ngày càng lớn, việc các hacker đánh cắp thông tin từ doanh nghiệp ngày càng nhiều gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, việc lưu trữ và bảo vệ thông tin trên internet ngày càng được nhiều doanh nghiệp, tổ chức chú ý. Sử dụng điện toán đám mây để lưu thông tin đã trở thành việc làm cấp thiết mà các doanh nghiệp hướng đến.
Đối với những doanh nghiệp nhỏ và vừa việc lưu trữ thông tin trong phần cứng được ưu tiên, tuy nhiên nếu có vấn đề với phần cứng thì rât khó khôi phục nếu khôi phục sẽ bị mất đi dữ liệu và tài nguyên để sao lưu đó cần rất nhiều ổ cứng, gây lãng phí mà kém an toàn. Còn đối với các tổ chức, doanh nghiệp lớn việc việc sao lưu dữ liệu trên internet cũng có những hiểm họa, đây chính là mồi ngon cho các hacker tấn công gây hậu quả nghiêm trọng cho doanh nghiệp, tổ chức, nhẹ thì lộ thông tin dự án, nặng thì phá sản….
Chính vì vậy việc lưu trữ dữ liệu bằng điện toán đám mây trở nên tối ưu hiện nay, vừa an toàn, bảo mật lại tiết kiệm được chi phí đầu tư. Cùng Công ty Giải pháp trực tuyến (ESC) điểm qua các loại điện toán đám mây mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng cần tới nếu không muốn hacker “ghé thăm” dữ liệu của mình.
Điện toán đám mây hay còn gọi là Cloud Computing, là mô hình cung cấp các tài nguyên máy tính cho người dùng thông qua Internet. Hiện nay có 4 loại điện toán đám mây như điện toán đám mây công cộng (Public Cloud), điện toán đám mây dùng riêng (Private Cloud), điện toán đám mây lai (Hybrid Cloud). Tất cả các loại điện toán đám mây kể trên đều có ưu và nhược điểm khác nhau, tuy nhiên ESC sẽ chi tiết hơn về điện toán đám mây dùng riêng vì đây sẽ là nơi bảo mật dữ liệu của bạn được an toàn, tránh mất thông tin tuyệt mật vào tay đối thủ. Vậy điện toán đám mây dùng riêng (Private Cloud) là gì? Tại sao nó lại quan trọng đến vậy? Private Cloud là dịch vụ điện toán đám mây dùng riêng thường được cung cấp cho các doanh nghiệp để đảm bảo an toàn dữ liệu. Private cloud sẽ được bảo vệ bên trong tường lửa của công ty và doanh nghiệp trực tiếp quản lý.
Với doanh nghiệp lớn có nhiều dự án quan trọng chờ ngày triển khai, việc lưu dữ liệu trên điện toán đám mây riêng sẽ rất an toàn, nếu người ngoài muốn xâm nhập vào dự liệu sẽ phải vượt qua được tường lửa, thường những hacker tay nghề cao mới có thể xâm nhập được, nếu bị vượt qua hệ thống sẽ tự thông báo đến người quản lý sẽ có các biện pháp kịp thời ngăn chặn việc lấy cắp thông tin. Về an toàn, vì dữ liệu được lưu trữ trên nhiều máy chủ đồng thời nên khi một máy chủ bị sập sẽ không ảnh hưởng đến dữ liệu, hệ thống sẽ tự động khôi phục lại dữ liệu cho các máy chủ, ổ đĩa bị hỏng. Về chi phí đầu tư, tuy có cao hơn giải pháp máy chủ riêng lẻ nhưng thay vào đó ta có thể tạo được rất nhiều máy chủ ảo, giúp giảm chi phí đầu tư thêm máy chủ vật lý mà vẫn đáp ứng nhu cầu.
Ngoài việc đảm bảo an toàn và bảo mật dữ liệu bằng Private cloud, khi doanh nghiệp không yêu cầu quá khắt khe trong việc bảo mật cao và phức tạp, vì tốn kém thì giải pháp điện toán đám mây công cộng (Public Cloud) là giải pháp phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ cần có server riêng đảm bảo an toàn, bảo mật nhưng chi phí lại rất “hợp lý”. Hơn nữa, doanh nghiệp có thể dễ dàng nâng cấp, mở rộng bất kỳ khi nào có nhu cầu thay vì phải đầu tư mạnh ngay từ đầu.
Điện toán đám mây là giải pháp công nghệ tiên tiến giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí đầu tư mà vẫn đảm bảo được các nhu cầu cho công việc.
Điện toán đám mây có thực sự là xu hướng của tương lai?
Trong những năm gần đây, Công nghệ thông tin (CNTT) đã phổ biến một mô hình mới, mô hình điện toán đám mây. Dù điện toán đám mây thực chất là một cách thức chia sẻ tài nguyên máy tính hiệu quả, chứ không hoàn toàn là một công nghệ mới, nhưng nó đã tạo ra một cuộc cách mạng cách mạng CNTT buộc các nhà sản xuất lớn cũng phải thay đổi chiến lược sản phẩm của mình.
Vậy điện toán đám mây là gì và nó có vai trò như thế nào trong sự phát triển kinh tế xã hội và công nghệ của các quốc gia và có thực sự là xu hướng của tương lai hay không? Bài viết này hy vọng chia sẻ một góc nhìn từ phía ứng dụng của điện toán đám mây đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.
Điện toán đám mây là gì?
Điện toán đám mây là một giải pháp toàn diện cung cấp CNTT dưới hình thức một dịch vụ. Nó là giải pháp điện toán dựa trên nền tảng Internet, mà ở đó việc cung cấp tài nguyên theo hình thức chia sẻ giống như dòng điện được phân phối trên lưới điện. Các máy chủ dịch vụ trong các đám mây được cấu hình để cùng làm việc chung, khi đó các ứng dụng khác nhau sẽ cùng sử dụng chung sức mạnh tập hợp của các máy chủ như thể chúng đang chạy trên một hệ thống duy nhất.
Tính linh hoạt của điện toán đám mây là khả năng phân phối tài nguyên theo yêu cầu nên dễ dàng tối ưu hệ thống, tiết kiệm tài nguyên và loại bỏ trường hợp quá tải trên một thiết bị phần cứng cụ thể. Trước điện toán đám mây, các trang web và các ứng dụng dựa trên máy chủ đã được thi hành trên một hệ thống cụ thể. Với sự ra đời của điện toán đám mây, các tài nguyên được sử dụng như một máy chủ ảo. Cấu hình hợp nhất này cung cấp một môi trường ở đó các ứng dụng thực hiện một cách độc lập mà không quan tâm đến bất kỳ cấu hình cụ thể nào.
Vì sao các công ty CNTT đổ xô vào đám mây?
Điện toán đám mây có thể được coi như một loại hình dịch vụ thuê ngoài với các ưu điểm dưới đây:
Giảm chi phí: Điện toán đám mây có thể làm giảm cả chi phí đầu tư (mua máy chủ) và chi phí vận hành (đội ngũ nhân viên quản trị). Thay vào đó, các tài nguyên chỉ được mua khi cần và chỉ phải trả tiền khi sử dụng.
Giảm nhân viên: Sử dụng điện toán đám mây cho phép giải phóng đội ngũ nhân viên tin học tại doanh nghiệp.
Khả năng mở rộng dễ dàng: Điện toán đám mây cho phép khả năng tăng giảm quy mô ngay lập tức, bất cứ lúc nào mà không cần phải dự tính đầu tư trước.
Các mô hình dịch vụ mà điện toán đám mây có thể cung cấp là gì?
Mô hình cung cấp mọi thứ dưới dạng cho thuê dịch vụ đã đem lại nhiều ưu điểm. Việc cung cấp dịch vụ điện toán đám mây được thực hiện thông qua 3 “tầng mây” hình dưới đây:
Cơ sở hạ tầng được cung cấp như một dịch vụ (IaaS). Với mô hình này, khi thuê cơ sở hạ tầng, doanh nghiệp được cung ứng dịch vụ hạ tầng phần cứng CNTT, không cần lo quản trị và bảo trì hạ tầng. Họ cài đặt và có quyền kiểm soát các hệ điều hành, lưu trữ, triển khai các ứng dụng và ở một mức độ nhất định, có quyền kiểm soát việc lựa chọn các thành phần mạng.
Có nhiều công ty đang cung cấp dịch vụ IaaS như: Amazon EC2, Azure Services Platform, Google Compute Engine, HP Cloud, Oracle Infrastructure as a Service.
Nền tảng hệ thống được cung cấp như một dịch vụ (PaaS). Với mô hình này, các nhà cung cấp điện toán đám mây cung cấp một nền tảng điện toán thường bao gồm hệ điều hành, môi trường thực thi ngôn ngữ lập trình, cơ sở dữ liệu và máy chủ web.
Doanh nghiệp không cần phải quản lý hoặc kiểm soát cơ sở hạ tầng nằm dưới, nhưng có quyền điều khiển các ứng dụng đã triển khai và ở một mức độ nào có quyền điều khiển ứng dụng sử dụng các cấu hình môi trường trên máy tính chủ.
PaaS có các nhà cung cấp như là Elastic Compute Cloud (EC2) của Amazon.
Ứng dụng được cung cấp như một dịch (SaaS). Với mô hình này, các nhà cung cấp điện toán đám mây cài đặt và vận hành các phần mềm ứng dụng trên nền điện toán đám mây và doanh nghiệp chỉ việc sử dụng các ứng dụng cho công việc của mình mà không cần quan tâm đến việc quản trị phần cứng cũng như phần mềm nói trên.
Các dịch vụ như Google Apps, Microsoft Office 365 là một ví dụ điển hình về mô hình cung cấp ứng dụng SaaS trên nền điện toán đám mây.
Hình 2. Các “tầng mây” đang được cung cấp như “là một dịch vụ”.
Vậy “mây” được hình thành như thế nào?
Có ba kiểu hình thành đám mây: riêng, chung (công cộng) và mây lai.
Đám mây chung là điện toán đám mây, trong đó các dữ liệu được lưu trữ bên ngoài trung tâm dữ liệu của doanh nghiệp. Với đám mây chung, hoặc đám mây lưu trữ bên ngoài, đám mây công cộng, các doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm được chi phí lưu trữ dữ liệu của họ vì lưu trữ / sao lưu được thực hiện qua một nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ đám mây của bên thứ ba. Họ chỉ phải trả chi phí trên cơ sở tính toán việc sử dụng hàng tháng.
Đám mây riêng là điện toán đám mây được thực hiện trong các bức tường lửa của công ty, dưới sự kiểm soát của bộ phận CNTT. Một đám mây riêng được thiết kế để cung cấp các tính năng và lợi ích của hệ thống giống như điện toán đám mây công cộng, nhưng loại bỏ một số vấn đề trong mô hình điện toán đám mây công cộng, bao gồm kiểm soát doanh nghiệp, dữ liệu khách hàng, an ninh, và các vấn đề kiểm soát nội bộ. Phù hợp với đám mây riêng là các khách hàng lớn, ngân hàng, bảo hiểm.
Đám mây lai là kết hợp giữa đám mây chung và đám mây riêng, nơi một số dữ liệu quan trọng nằm trong đám mây riêng của doanh nghiệp trong khi dữ liệu khác được lưu trữ và truy cập từ một nhà cung cấp lưu trữ đám mây chung. Lưu trữ đám mây lai kết hợp những ưu điểm của khả năng mở rộng, độ tin cậy, triển khai nhanh chóng và tiết kiệm chi phí lưu trữ đám mây chung với sự an toàn và kiểm soát toàn bộ lưu trữ đám mây riêng.
Vai trò thực sự của “mây”?
Điện toán đám mây cung cấp một khả năng hầu như vô tận, loại bỏ các mối lo về khả năng mở rộng. Điện toán đám mây cho các nhà phát triển cũng như doanh nghiệp và người sử dụng có khả năng truy cập vào các tài sản phần mềm và phần cứng mà hầu hết các doanh nghiệp nhỏ và vừa không có đủ khả năng tự trang bị.
Có một giấc mơ mà một hãng hàng không đã khơi mào: “ai cũng có thể bay!”, thì điện toán đám mây cũng mở ra một bầu trời, trong đó “ai cũng có thể lên mây”. Lý giải cho điều này chính là ở chỗ, khi “lên mây” thực sự bạn chỉ phải trả phí cho những gì bạn sử dụng và chỉ khi bạn sử dụng mà không phải trả phí cho những gì bạn sẽ sử dụng.
Lên “mây” có thích không?
Theo bảng đánh giá trên được thực hiện vào đầu năm nay, việc lên “mây” đã và đang trở thành xu hướng của tương lai và là một cuộc cách mạng mới trong CNTT. Trong cuộc cách mạng mới này, điện toán đám mây có thể cung cấp cho các doanh nghiệp phương tiện và các phương pháp cần thiết để đảm bảo sự ổn định tài chính và dịch vụ chất lượng cao. Vì vậy, điều cấp thiết đối với tất cả chúng ta chỉ có thể là sẵn sàng cho cuộc cách mạng này.
