Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng số hóa, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các công nghệ như điện toán đám mây, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI), đã không còn là một lựa chọn mà trở thành yêu cầu sống còn. Đặc biệt, sau những biến động của đại dịch COVID-19, việc dịch chuyển lên các nền tảng số và đám mây đã trở thành một chiến lược thiết yếu giúp các SME duy trì hoạt động, tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số này không chỉ trải đầy hoa hồng. Việc tích hợp công nghệ số vào mọi khía cạnh của doanh nghiệp, nếu không đi kèm với một chiến lược bảo mật tương xứng, sẽ vô tình mở ra những “cánh cửa” mới cho các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi. Những tài sản số quý giá có thể nhanh chóng trở thành gánh nặng rủi ro, gây ra những thiệt hại không thể lường trước về tài chính, dữ liệu và uy tín. Các doanh nghiệp, đặc biệt là SME với nguồn lực hạn chế, đang đối mặt với nguy cơ rò rỉ dữ liệu, tấn công mã độc và các hình thức lừa đảo ngày càng gia tăng.Nhận thức được thách thức này, báo cáo “Tấm khiên trên Mây” được xây dựng như một cẩm nang chiến lược toàn diện, được thiết kế đặc biệt cho bối cảnh Việt Nam. Mục tiêu của báo cáo không chỉ là cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật, mà còn là trang bị cho các nhà lãnh đạo SME một tư duy bảo mật hiện đại.

Báo cáo sẽ đi sâu phân tích bối cảnh rủi ro, giải mã các yêu cầu pháp lý, xây dựng một khung bảo mật thực tiễn và định hướng các chiến lược tương lai. Thông qua đó, chúng tôi mong muốn giúp các doanh nghiệp Việt Nam biến bảo mật đám mây từ một khoản chi phí IT đơn thuần thành một khoản đầu tư chiến lược, một lợi thế cạnh tranh bền vững trên hành trình phát triển trong kỷ nguyên số.

Tải Hướng dẫn chiến lược bảo mật đám mây toàn diện cho doanh nghiệp SME

Bối cảnh: SME cần gì trong kỷ nguyên số?

Tại Việt Nam, doanh nghiệp SME (vừa và nhỏ) chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp. Trong quá trình chuyển đổi số, họ thường đối mặt với 3 bài toán lớn:

Điện toán đám mây (Cloud) chính là lời giải để SME giải phóng khỏi gánh nặng chi phí và tăng trưởng bền vững hơn.

1. Tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu

Với Cloud, doanh nghiệp không cần chi hàng trăm triệu để mua máy chủ vật lý, chi phí bảo trì, thuê nhân sự IT toàn thời gian hay đầu tư hệ thống sao lưu. Các dịch vụ như eCloud VPS, Cloud Hosting, hoặc Email Doanh Nghiệp từ ESC giúp:

→ Giúp doanh nghiệp khởi động nhanh, kiểm soát tốt dòng tiền và tập trung vào vận hành cốt lõi.

2. Linh hoạt mở rộng theo tốc độ tăng trưởng

Một SME có thể bắt đầu với một landing page đơn giản, nhưng khi doanh thu tăng – họ cần:

Cloud giúp bạn mở rộng hệ thống chỉ trong vài phút, không cần nâng cấp máy móc hay ngắt quãng hoạt động.

3. Bảo mật dữ liệu và duy trì hoạt động ổn định

SME thường thiếu khả năng đầu tư vào giải pháp bảo mật chuyên sâu. Cloud từ các đơn vị uy tín như ESC tích hợp sẵn:

→ Giảm thiểu rủi ro mất dữ liệu, ngắt kết nối hay bị tấn công mạng – điều có thể gây thiệt hại lớn với các doanh nghiệp nhỏ.

4. Làm việc từ xa – kết nối mọi lúc, mọi nơi

Cloud giúp các doanh nghiệp dễ dàng triển khai:

→ Hỗ trợ mô hình làm việc từ xa, cộng tác linh hoạt – đặc biệt hiệu quả với các startup, agency, công ty dịch vụ sáng tạo.

5. Hỗ trợ marketing và bán hàng hiệu quả hơn

Các nền tảng Cloud hiện nay hỗ trợ SME:

→ Marketing online mượt mà hơn, dễ đo lường – tối ưu từng chiến dịch.

6. Tăng tốc chuyển đổi số và khả năng cạnh tranh

Một SME dùng cloud có thể triển khai nhanh:

→ Từ đó rút ngắn vòng đời sản phẩm, cải thiện tốc độ ra quyết định và giữ lợi thế cạnh tranh trên thị trường số.

ESC – Đối tác Cloud đáng tin cậy cho SME Việt

ESC hiểu rõ đặc thù SME và cung cấp các giải pháp đám mây phù hợp ngân sách và chiến lược tăng trưởng:

Kết luận

Cloud không còn là đặc quyền của doanh nghiệp lớn. SME tại Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng sức mạnh của điện toán đám mây để:

Chuyển sang đám mây – là bước khởi đầu vững chắc cho một hành trình tăng trưởng bền vững.

Bạn là SME? Hãy để ESC đồng hành cùng bạn trên hành trình số hóa! Hotline: 1900 2069 | Email: e-sales@esc.vn | Website: https://admin.escvn.com/

Trong quá trình hội nhập, tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” đã và đang khẳng định vị thế của mình trên bản đồ quốc tế. Đăng ký và sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” là giải pháp hữu hiệu nhất trong việc quảng bá thương hiệu cũng như tiếp thị sản phẩm của cá nhân, doanh nghiệp đến khách hàng trên toàn cầu. Đăng ký bây giờ, bạn sẽ không phải hối tiếc trong tương lai!

Với phương châm nâng tầm thương hiệu Việt với tên miền “.vn“ và vì lợi ích chung của các chủ thể sử dụng tên miền, Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) và các Nhà đăng ký tên miền “.vn” luôn sẵn sàng trợ giúp người đăng ký sử dụng giải quyết các vấn đề kỹ thuật cũng như hành chính liên quan đến tên miền “.vn”. Tên miền “.vn” sẽ luôn là người bạn đồng hành đáng tin cậy của các cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp Việt Nam trên con đường hội nhập vào nền kinh tế tri thức. Cuốn Cẩm nang tên miền “.vn” được tái bản lần 2 nhằm giới thiệu và hướng dẫn bạn đọc các vấn đề cần lưu ý trong quá trình đăng ký sử dụng tên miền “.vn” theo các quy định hiện hành.

Trong quá trình sử dụng, VNNIC rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc để tên miền “.vn” ngày càng đáp ứng được nhu cầu của quý vị tốt hơn.

Trân trọng cảm ơn!

TRUNG TÂM INTERNET VIỆT NAM

Tải Cẩm nang tên miền “.vn”

Tốc độ tăng trưởng năm 2024 lên tới 27% và quy mô thị trường bán lẻ trực tuyến đạt 32 tỷ USD góp phần đưa thương mại điện tử Việt Nam có vị thế vững chắc. Trên cơ sở vị thế này cùng nhiều chính sách và văn bản pháp luật có hiệu lực hoặc được ban hành trong năm 2025 VECOM đánh giá thương mại điện tử Việt Nam chuẩn bị bước vào giai đoạn thứ tư – giai đoạn phát triển thương mại điện tử nhanh và bền vững.
 
Năm 2015, VECOM đã đánh giá từ năm 1998 tới năm 2005 là giai đoạn hình thành thương mại điện tử với hoạt động nổi bật là xây dựng hạ tầng cho thương mại điện tử. Trong giai đoạn đầu tiên này hạ tầng công nghệ thông tin và viễn thông, đặc biệt là Internet, đã đáp ứng bước đầu cho kinh doanh trực tuyến. Đồng thời, giá trị pháp lý của thương mại điện tử được xác lập tại Luật Giao dịch điện tử, Luật Công nghệ thông tin, Bộ Luật Dân sự, Luật Thương mại và một số luật khác. Giai đoạn thứ hai từ năm 2006 tới năm 2015 là giai đoạn phổ cập thương mại điện tử. Trong giai đoạn này hàng chục triệu người đã tiến hành mua sắm trực tuyến, nhiều nền tảng kinh doanh số đã hiện diện, các doanh nghiệp đã quan tâm tới xây dựng trang thông tin điện tử. Từ năm 2016 thương mại điện tử nước ta chuyển sang giai đoạn thứ ba với nét nổi bật là tốc độ tăng trưởng nhanh, tỷ lệ người tiêu dùng mua sắm trực tuyến đạt mức cao và đông đảo doanh nghiệp đã triển khai thương mại điện tử. Tuy nhiên, nhiều vấn đề lớn đã nổi lên, bao gồm tác động tiêu cực của thương mại điện tử tới môi trường, xuất khẩu trực tuyến còn ở mức rất thấp và sự mất cân đối lớn giữa các địa phương.
 
Giai đoạn phổ cập và phát triển nhanh của TMĐT Việt Nam bắt đầu từ hai thập kỷ trước với sự ra đời của Kế hoạch tổng thể Phát triển TMĐT giai đoạn 2006 – 2010 và Nghị định số 57/2006/NĐ-CP về thương mại điện tử.
 
Tới năm 2025 quy mô TMĐT nước ta đã chiếm vị trí đáng kể trong lĩnh vực thương mại và kinh tế số. Các văn bản chính sách và pháp luật về thuế, hải quan, xuất nhập khẩu đã ban hành cuối năm 2024 và có hiệu lực trong năm 2025 là sự khởi đầu để TMĐT bước vào giai đoạn mới. Đồng thời, Kế hoạch tổng thể Phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030 và đặc biệt là Luật TMĐT sẽ đóng vai trò trung tâm cho giai đoạn phát triển nhanh và bền vững.
 
Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử 2025 được xây dựng trên cơ sở khảo sát hàng nghìn doanh nghiệp trên cả nước, thông tin liên quan tới TMĐT từ nhiều tổ chức và tổng hợp các văn bản chính sách và pháp luật mới ban hành hoặc đang được dự thảo.
 
Năm nay VECOM tiếp tục hoàn thiện phương pháp tính chỉ số thương mại điện tử. Đặc biệt, lần đầu tiên thông tin về dịch vụ bưu chính chuyển phát cho thương mại điện tử phân theo từng địa phương của cơ quan quản lý nhà nước về bưu chính đã được sử dụng trong tính toán chỉ số thương mại điện tử bán lẻ (B2C).
 
Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử năm nay là nguồn thông tin hữu ích cho mọi đối tượng quan tâm tới kinh doanh trực tuyến, bao gồm các doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu và tư vấn, các cơ quan xây dựng chính sách và pháp luật… Đặc biệt, các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương như Sở Công Thương hay Sở Khoa học và Công nghệ có thể đề xuất các hoạt động cụ thể thuộc phạm vi quản lý của mình để thúc đẩy từng chỉ tiêu thành phần trong chỉ số chung, qua đó góp phần phát triển thương mại điện tử tại địa phương.
 
 
 
 
Tải Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt nam 2025 ( Tiếng Việt )
Tải Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt nam 2025 ( Tiếng Anh )  

Trong bối cảnh kinh tế thế giới và Việt Nam gặp nhiều khó khăn, lĩnh vực thương mại điện tử nước ta tiếp tục phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng trên 25% và đạt quy mô trên 25 tỷ USD. Xuất khẩu trực tuyến tới người tiêu dùng ở nước ngoài tăng mạnh và sẽ tạo ra xu hướng mới của thương mại điện tử nước ta. Thương mại điện tử cũng lan toả ngày càng sâu vào các ngành như giáo dục, y tế và môi trường.

Tuy nhiên, tương phản với sự tăng trưởng nhanh về quy mô là tính không bền vững của thương mại điện tử nước ta. Những yếu tố chính của sự không bền vững là khoảng cách số, nguồn nhân lực số và môi trường. Trên thực tế, khoảng cách phát triển thương mại điện tử giữa hai thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh với 61 địa phương khác rất lớn, nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo chính quy ở các trường đại học chưa đáp ứng nhu cầu và thương mại điện tử gây tác động ngày càng xấu tới môi trường.

Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử năm nay tiếp tục chỉ ra sự cần thiết phải triển khai các chính sách và giải pháp nhằm giải quyết ba vấn đề lớn nêu trên. Ngoài ra, Báo cáo cũng kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước cần đánh giá hiện trạng, ban hành chính sách và pháp luật thúc đẩy hoạt động xuất khẩu trực tuyến, công nghệ giáo dục (EdTech) và công nghệ y tế (HealthTech).

Năm 2024 VECOM tiếp tục hoàn thiện phương pháp tính chỉ số thương mại điện tử. Bên cạnh việc tính toán dựa vào kết quả khảo sát hàng nghìn doanh nghiệp VECOM, còn sử dụng nhiều kênh thông tin định lượng tin cậy khác. Tên miền quốc gia “.VN” tiếp tục là yếu tố quan trọng nhất trong đánh giá hạ tầng cho thương mại điện tử. Mặc dù Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) đã triển khai nhiều hoạt động thúc đẩy việc đăng ký và sử dụng tên miền quốc gia nhưng sự thay đổi tại một số địa phương rất nhỏ. Do đó, năm nay VECOM không xếp hạng chỉ số với những địa phương với trung bình trên 2000 dân mới có một tên miền quốc gia.

Mức độ tham gia các sàn thương mại điện tử và nền tảng công nghệ hỗ trợ bán hàng đa kênh là những thông tin quan trọng khi tính điểm cho các chỉ số. Do mối tương quan chặt chẽ giữa số doanh nghiệp và thu nhập trung bình của người dân ở mỗi địa phương tới thương mại điện tử nên những thông tin này được xem xét khi tính toán các chỉ số.

Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử năm nay là nguồn thông tin hữu ích cho mọi đối tượng quan tâm tới kinh doanh trực tuyến, bao gồm các doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu và tư vấn, các cơ quan xây dựng chính sách và pháp luật… Đặc biệt, các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương như Sở Công Thương, Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư… có thể đề xuất các hoạt động cụ thể thuộc phạm vi quản lý của mình để thúc đẩy từng chỉ tiêu thành phần trong chỉ số chung, qua đó góp phần phát triển thương mại điện tử tại địa phương.

Tải Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt nam 2024 ( Tiếng Việt ) Tải Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt nam 2024 ( Tiếng Anh )

Sự hiện diện trực tuyến của một doanh nghiệp, bất kể ngành nào, có thể có tác động lớn đến sự thành công của doanh nghiệp đó. Trước ảnh hưởng của dịch Covid kéo dài, theo báo cáo của Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), riêng trong 7 tháng năm 2021, cả nước có gần 79,7 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, ngừng hoạt động chờ giải thể và hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 25,5% so với cùng kỳ năm 2020. Có thể thấy, với quy định giãn cách xã hội ở rất nhiều tỉnh thành trên cả nước, những doanh nghiệp có thể bám trụ là những doanh nghiệp có thể chuyển đổi hình thức kinh doanh phù hợp, cụ thể là đưa việc kinh doanh lên kênh trực tuyến để tiếp cận người tiêu dùng. Bên cạnh tài khoản mạng xã hội hay gian hàng thương mại điện tử, website đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hoàn thiện sự hiện diện của doanh nghiệp trên mạng Internet. Hầu hết các doanh nghiệp lớn đều sở hữu website, nhưng điều này có đúng với doanh nghiệp vừa và nhỏ hay không, 6 lý do dưới đây sẽ làm rõ vấn đề này.

1. Xây dựng 1 trụ sở trực tuyến

Theo báo cáo Việt Nam Digital 2021, số lượng người sử dụng Internet ở Việt Nam lên đến 68,72 triệu người vào tháng 1/2021, chiếm 70,3% tổng dân số. Điều này cho thấy xu hướng tất yếu của việc người tiêu dùng tìm kiếm thông tin trên Internet.
Website hoạt động giống như một trụ sở trực tuyến của doanh nghiệp: người tiêu dùng có thể tham chiếu nhiều lần để biết được thông tin liên hệ và dịch vụ được cung cấp. Có thể nói website là một yếu tố không thể thiếu trong việc xây dựng thương hiệu trên thị trường số. Bên cạnh đó, việc có website riêng cho phép doanh nghiệp tạo một địa chỉ email có thương hiệu (ví dụ: lienhe@thuonghieucuaban.vn). Điều này giúp tăng thêm mức độ chuyên nghiệp cho doanh nghiệp, đặc biệt nếu bạn đang sử dụng địa chỉ email cá nhân để tiến hành công việc kinh doanh cho đến nay.

2. Website giúp thu hút khách hàng mới thông qua các công cụ tìm kiếm

Có rất nhiều người tiêu dùng không hề xác định thương hiệu mình muốn mua, mà chỉ đơn giản tìm kiếm một sản phẩm bất kì thông qua các công cụ trên Internet. Theo nghiên cứu của Gravity Digital, hơn 94% người tiêu dùng có xu hướng tìm hiểu website sản phẩm trước khi ra quyết định mua hàng. Và 75% trong số đó thừa nhận họ đánh giá sự uy tín của một doanh nghiệp dựa trên chính website của doanh nghiệp đó. Nếu không có website hoặc website thiếu chuyên nghiệp, doanh nghiệp của bạn có thể đánh mất đi một phần tín nhiệm không nhỏ từ người mua hàng.

3. Độc lập và chủ động trong quản lý

Khác với mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử, website riêng không giới hạn khối lượng thông tin hay cách thức thể hiện mà bạn muốn đăng tải, minh bạch và rõ ràng. Website là công cụ giúp bày bán hàng nghìn sản phẩm mà không hề lo chi phí thuê mặt bằng, trang trí cửa hàng, phí tuyển nhân sự, đặt banner quảng cáo thu hút khách hàng. Hơn thế nữa, website có thể mở cửa 24/7 trong bất kể tình huống nào.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ hay hộ kinh doanh có thể có tâm lý e ngại rằng việc xây dựng và duy trì một website khá tốn kém, và đòi hỏi người quản lý có trình độ công nghệ thông tin cao. Tuy vậy, ngày nay điều này không còn khó khăn nữa. Có rất nhiều nhà cung cấp dịch vụ làm website nhanh và chi phí thấp, tích hợp đầy đủ các tính năng từ giới thiệu sản phẩm, đến mua hàng và thanh toán trực tuyến. Bên cạnh đó, với những thiết kế mẫu được xây dựng sẵn, doanh nghiệp cũng không cần đầu tư quá nhiều để duy trì website. Điều này cho phép các doanh nghiệp vừa, nhỏ đến siêu nhỏ đều có thể xây dựng hiện diện trên Internet.

4. Bạn có thể hiển thị các đánh giá tốt nhất về sản phẩm

Bạn có thể chọn một vị trí nổi bật trên website để hiển thị những đánh giá tốt nhất về sản phẩm từ khách hàng. Ngoài ra, nếu sản phẩm của bạn được xuất hiện trên các trang báo hay tạp chí, bạn cũng hoàn toàn có thể đưa những hình ảnh đó lên website của mình. Yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định mua hàng (đặc biệt với các sản phẩm có giá trị cao) thường đến từ các các đánh giá, trải nghiệm của các khách hàng đã mua, dùng sản phẩm trước đó. Các đánh giá này có giá trị thôi thúc rất lớn đến quyết định mua hàng. Chỉ có website riêng bạn mới chủ động quản lý được các đánh giá này một cách có lợi nhất cho sản phẩm. Đây là một cách tuyệt vời để dành niềm tin của khách hàng tiềm năng.

5. Nhận phản hồi từ khách hàng và xử lý vấn đề trực tiếp

Website giúp những yêu cầu, thắc mắc của khách hàng đến thẳng doanh nghiệp, từ đó có thể đưa ra những phương án, biện pháp xử lý nhanh chóng và tăng sự hài lòng của khách hàng. Theo khảo sát của Digital Health của Ireland năm 2020, 73% doanh nghiệp cho rằng việc có website giúp gia tăng doanh số bán hàng trực tiếp. Website còn giúp gia tăng khả năng khách hàng mua những sản phẩm khác ngoài sản phẩm muốn mua ban đầu. Bên cạnh đó, với việc khác hàng giao dịch trực tiếp trên website, doanh nghiệp có thể xây dựng tệp dữ liệu về thói quen mua sắm, mặt hàng yêu thích của khách hàng đó để đưa ra những phương án quảng cáo, chào hàng hợp lý nhất.

6. Website là công cụ quan trọng nếu doanh nghiệp muốn vận hành lâu dài

Trong công cuộc chuyển đổi số, thiếu đi sự hiện diện trực tuyến cũng giống như khiến cho doanh nghiệp “tàng hình” trước một bộ phận lớn người tiêu dùng. Có thể thấy, website mang lại rất nhiều lợi ích, tăng sự tin cậy của khách hàng đối với doanh nghiệp, cũng như tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Kể cả khi dịch Covid qua đi, người tiêu dùng cũng đã hình thành một thói quen mua hàng trực tuyến và việc không có sự hiện diện trực tuyến sẽ làm cho doanh nghiệp trở nên tụt hậu. Không có một thời điểm nào thích hợp hơn là ngay bây giờ để bạn bắt tay vào xây dựng website cho doanh nghiệp của mình.
LỜI KHUYÊN CHO DOANH NGHIỆP
  • Đối với các doanh nghiệp hướng tới thị trường Việt Nam, nên sử dụng tên miền quốc gia như .vn, .com.vn, .biz.vn, .net.vn. Đây là mã tên miền quốc gia Việt Nam được công nhận trên toàn cầu, đảm bảo tiêu chuẩn về an toàn thông tin và được pháp luật Việt Nam bảo vệ tránh khỏi việc đánh cắp tên miền. Bên cạnh đó, sử dụng tên miền quốc gia giúp gia tăng độ nhận diện của doanh nghiệp, khẳng định xuất xứ sản phẩm cũng như mang lại lợi thế xếp hạng trên công cụ tìm kiếm. Theo khảo sát của Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC), 86% người tiêu dùng cho rằng website với tên miền .VN tin cậy hơn những tên miền khác. Bên cạnh đó, tên miền .VN không bị ảnh hưởng bởi các sự cố Internet quốc tế, giúp duy trì sự hài lòng trong trải nghiệm khách hàng.
  • Trong khi chờ xây dựng website, hãy đăng ký trước tên miền cho doanh nghiệp để bảo vệ thương hiệu của bạn. Tên miền có thể được dẫn về tài khoản mạng xã hội hoặc gian hàng trên trang thương mại điện tử giúp khách hàng tìm đến bạn dễ dàng hơn.

 

Hiện nay các cửa hàng bán lẻ truyền thống đang phải đối mặt với những hạn chế, bất lợi nếu không có sự dịch chuyển online. Vậy làm sao để hiện diện trực tuyến an toàn, tin cậy, chính danh? “Etailer” hãy bắt đầu bằng tên miền .vn gắn với các dịch vụ số (website/email)” – đó là thông điệp ông Nguyễn Hồng Thắng – Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam đã nhấn mạnh trong Hội nghị chuyên đề Kinh tế số – thúc đẩy chuyển đổi số bán buôn, bán lẻ được Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức ngày 26/6/2024.
 
Thiếu website hiện diện trực tuyến tin cậy: hạn chế căn bản của các cửa hàng bán lẻ
Theo Vụ Kinh tế số và Xã hội số – Bộ Thông tin và Truyền thông (Bộ TTTT), hiện nay, cả nước có khoảng 14 triệu cửa hàng tạp hóa và hơn 9.000 chợ truyền thống, chiếm 75% thị phần bán lẻ và đáp ứng 85% nhu cầu tiêu dùng của người dân. Tuy nhiên, thị phần của chợ truyền thống đang ngày cảng giảm sút. Trong khuôn khổ Hội nghị chuyên đề Kinh tế số – thúc đẩy chuyển đổi số bán buôn, bán lẻ được Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhận định: Nếu không đẩy mạnh chuyển đổi số, doanh thu của các chợ truyền thống, các cửa hàng bán lẻ sẽ chết, ảnh hưởng hoạt động kinh doanh của bà con tiểu thương, gây nhiều hệ lụy xã hội. Chuyển đổi số hãy bắt đầu từ thương mại điện tử. Ông Nguyễn Hồng Thắng – Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam cũng chỉ ra rằng trong bối cảnh trực tuyến, người tiêu dùng ngày càng yêu cầu cao về sự trải nghiệm tiện lợi, nhanh chóng, cửa hàng bán lẻ truyền thống đang phải đối mặt với những hạn chế, bất lợi nếu không có sự dịch chuyển online. Website là cái gốc của tất cả các kênh bán hàng trực tuyến.
 
Website là cái gốc của tất cả các kênh bán hàng trực tuyến
 
Thực tế cho thấy, hạn chế căn bản của các cửa hàng bán lẻ trực tuyến hiện nay là thiếu website chuyên nghiệp. Khi tiếp cận các cửa hàng bán lẻ trên mạng, khách hàng cần thông tin để đánh giá mức độ tin cậy của cửa hàng. Trong xu hướng bán hàng đa kênh, nhiều cửa hàng chưa đầu tư xây dựng website và các kênh trực tuyến, hoặc chỉ đầu tư vào các kênh mạng xã hội, sàn thương mại điện tử mà quên website. Website chính là ngôi nhà, trụ sở của các cửa hàng bán lẻ trên Interent, có thể tích hợp và dẫn link tới các nền tảng bán hàng khác mà không bị lệ thuộc vào chính sách và thuật toán của mạng xã hội/ các sàn thương mại điện tử. Nếu không có trang web, khách hàng có thể đặt câu hỏi về tính hợp pháp của cửa hàng. Trang web tin cậy, chuyên nghiệp sẽ giúp tạo lập được niềm tin với khách hàng.
 
 
Các lý do này không chỉ giúp cửa hàng bán lẻ trực tuyến nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn tạo ra trải nghiệm mua sắm tốt hơn cho khách hàng
 
Etailer hãy bắt đầu bằng tên miền .vn gắn với các dịch vụ số
“Etailer (cửa hàng bán lẻ trực tuyến) hãy bắt đầu bằng tên miền .vn gắn với các dịch vụ số” – đó là thông điệp ông Nguyễn Hồng Thắng nhấn mạnh. Tên miền quốc gia “.vn” gắn với website/email chính là giải pháp giúp cho các cửa hàng bán lẻ: Hiện diện tin cậy, chính danh; tối ưu hệ thống tìm kiếm; phát triển thương hiệu sản phẩm. Các thông tin trực tuyến sẽ trở nên tin cậy và an toàn hơn khi sử dụng các dịch vụ số gắn liền với tên miền quốc gia “.vn”, được xác định danh tính chủ thể đăng ký rõ ràng và minh bạch.
 
Các quốc gia phát triển, người dân, doanh nghiệp đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ đã rất có ý thức trong việc xây dựng hình ảnh, thương hiệu trực tuyến. Trung bình ở châu Âu, có trên 70% doanh nghiệp có website sử dụng tên miền quốc gia ở nước sở tại. Cá biệt, ở Đức tỷ lệ này lên đến 95%. Tuy nhiên, con số này ở Việt Nam mới chỉ đạt 25%. Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam chưa có nhận thức đầy đủ về sự hiện diện chính danh trên Internet.
 
Lợi thế của tên miền quốc gia “.vn”
 
Chương trình quốc gia hiện diện trực tuyến với tên miền “.vn”: cơ hội hiện diện trực tuyến chưa từng có cho người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cửa hàng bán lẻ
Để giúp người dân, doanh nghiệp được hiện diện trực tuyến, nhanh chóng và tin cậy trên Internet, ngày 21/5/2024, Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Quyết định số 826/QĐ-BTTTT phê duyệt “Chương trình thúc đẩy, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh hiện diện trực tuyến tin cậy, an toàn với các dịch vụ số sử dụng tên miền quốc gia .vn”. Chương trình được triển khai trên cả nước đem đến cơ hội chưa từng có để hiện diện trực tuyến cho người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, các cửa hàng bán lẻ.
 
Chương trình đưa ra 02 chính sách đột phá. Đó là miễn phí 2 năm tên miền và các dịch vụ số đi kèm (email/website) đối với tên miền “biz.vn” dành doanh nghiệp mới thành lập trong vòng 01 năm và cho các hộ kinh doanh cá thể; tên miền “id.vn” cho người dân trong độ tuổi từ đủ 18-23 tuổi.
 
Với mục tiêu đến 2025 đạt 350,000 tên miền id.vn, 50,000 tên miền biz.vn, ưu đãi mà chương trình đang miễn phí ước tính 200 tỷ (lệ phí, phí phải trả cho cơ quan nhà nước để sử dụng tài nguyên tên miền quốc gia “.vn” và chi phí sử dụng dịch vụ hosting website, email cho nhà cung cấp dịch vụ) trong vòng 2 năm chia đều cho 63 tỉnh thành. Đây là con số không nhỏ.
 
Việc đăng ký tên miền và khởi tạo website/email trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Với hệ thống kỹ thuật dịch vụ hiện nay, người dùng đăng ký tên miền và dịch vụ khởi tạo website, email cơ bản trong vòng chưa đến 1 giờ đồng hồ.
 
 
Các nhà bán lẻ thành công đang tái thiết kế các dịch vụ của mình để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng cả trực tuyến và tại cửa hàng, tạo ra trải nghiệm tích hợp kết hợp các kênh. Tuy nhiên, Etailer đừng quên thông điệp hãy bắt đầu bằng website với tên miền .vn. Để đăng ký tên miền “.vn”, truy cập ngay https://hiendienonline.tenmien.vn.
 
Thương mại điện tử là cụm từ được nhắc đến phổ biến hiện nay. Trong đó, việc quản lý website như thế nào hiệu quả là vấn đề chính mà tất cả các cá nhân, doanh nghiệp nhỏ đang gặp phải. Bài viết sẽ giải thích rõ các khái niệm, tầm quan trọng của tên miền .vn trong quản lý website và “bật mí” các bí quyết để quản lý website giúp “chốt đơn” nhanh.
 
Quản lý website là gì?
 
Các hoạt động như sáng tạo nội dung, tối ưu SEO và quảng bá website với mục đích giúp trang web được vận hành một cách ổn định, người dùng có những trải nghiệm tuyệt vời chính là điều mà các nhà quản lý website cần phải làm.
 
 
Vai trò của tên miền .vn trong quản lý website
 
Một website được quản lý tốt sẽ đem lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Trước hết, website là kênh giao thương chính của mọi doanh nghiệp, cá nhân; quản lý tốt website giúp có nhiều người biết đến, thu hút để người dùng mua hàng.
 
Tên miền .vn giúp cho chủ website có lợi thế xếp hạng trên công cụ tìm kiếm. Ưu điểm này sẽ góp phần vào quảng bá website cho cá nhân, tổ chức – chính là điều nhà quản lý website mong muốn.
 
 
Bật mí cách quản lý website giúp chốt đơn nhanh
 
1. Chọn một tên miền .vn để lập website
 
Với vai trò và lợi ích của tên miền .vn, hơn 86% người dùng đánh giá tin cậy và an toàn. Đặt một địa chỉ “nhà” định danh trên Internet thu hút và được đông đảo người dùng tin tưởng chính là điều bạn cần chú ý khi bắt đầu.
 
2. Xây dựng nội dung website sáng tạo, thu hút
 
Một website sẽ “chết” nếu không có các nội dung sáng tạo, gây ấn tượng. Ngoài việc đăng các sản phẩm, dịch vụ, quảng cáo thì nội dung các chiến lược marketing là vô cùng quan trọng. Nội dung thường có thể liên quan tới các vấn đề nâng cao giá trị cho sản phẩm dịch vụ của bạn. Nội dung website còn bao gồm cả content (nội dung ý tưởng), hình ảnh, logo, banner.
 
3. Tối ưu website
 
Việc tối ưu website phải thường xuyên cập nhật các chỉ số mới nhất như: theo dõi traffic, đánh giá SEO, sửa code, ….như vậy giúp trang web của bạn của bạn được đánh giá cao, tăng thứ hạng xếp hạng trên công cụ tìm kiếm.
 
4. Thường xuyên kiểm tra lỗi website
 
Trải nghiệm của người dùng phụ thuộc rất nhiều vào độ mượt, tốc độ truy cập của website. Việc phát hiện và sửa chữa các lỗi như: tốc độ tải trang, link liên kết bị lỗi, 404 not found,…kịp thời sẽ giúp trang web của bạn ổn định và duy trì vị trí tốt trên bảng xếp hạng.
 
5. Quảng bá website
 
Ngoài xây dựng và định hướng trang web còn phải quảng bá web của mình trên các diễn đàn, mạng xã hội và các kênh khác như báo điện tử, truyền hình, email marketing để tiếp cận gần hơn với người dùng.
 
Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn có những bí kíp để quản lý tốt website của mình.
 

ỨNG DỤNG MUD TRONG BẢO MẬT THIẾT BỊ IoT

1. Vấn đề an toàn thông tin đối với thiết bị IoT và các thách thức

Bảo mật IoT luôn là mối quan tâm hàng đầu với nhiều tổ chức hoạt động trong lĩnh vực CNTT cũng như chính phủ các quốc gia đang xây dựng các dự án đô thị thông minh. Theo dự đoán của TelecomTV, chi phí bảo mật IoT trên toàn cầu là 2.5 tỷ USD năm 2020 và con số này được dự đoán đạt 3.1 tỷ USD vào năm 2021.

Hình 1. Số liệu về kinh phí đầu tư cho an toàn bảo mật IoT

Đi kèm với việc sẵn sàng đầu tư chi phí cao để tăng cường bảo mật cho hệ thống, các tổ chức trước hết cũng cần hiểu rõ các nguy cơ mất an toàn thông tin, để từ đó lựa chọn được giải pháp phù hợp. Các điểm yếu phổ biến liên quan đến thiết bị IoT hiện nay tồn tại trên hạ tầng công nghệ thông tin đó là :

Trong các điểm yếu trên, việc kiểm soát và giám sát thiết bị có thể được xem là yếu tố then chốt và có tính quyết định đến an toàn thông tin của tổ chức. Sở dĩ việc kiếm soát và giám sát thiết bị là quan trọng bởi số lượng các cuộc tấn công DDoS ngày càng nhiều, mà nguyên nhân xuất phát từ việc không kiểm soát và giám sát chặt chẽ thiết bị, khiến các thiết bị này vô tình trở thành mạng lưới botnet cho các cuộc tấn công từ chối dịch vụ, nhằm vào các mục tiêu là hệ thống thông tin quan trọng quốc gia. Theo thống kê của APNIC, tỉ lệ các cuộc tấn công liên quan đến DDoS là rất cao, chiếm 87%. Do đó vấn đề đặt ra là phải giám sát được các thiết bị IoT này, trong đó ba yếu tố cần quan tâm đó là : ai đã truy cập thiết bị; sau khi truy cập, đối tượng đã thao tác gì trên thiết bị; và các tác vụ đã thực hiện trên thiết bị ảnh hưởng như thế nào đối với hoạt động của hệ thống mạng.  

Hình 2. Thống kê về tỉ lệ các phương thức tấn công mạng (Nguồn : APNIC)  

Đối với một vài doanh nghiệp, việc quản lý các thiết bị IoT thực sự là một thách thức lớn, bởi số lượng thiết bị nhiều và việc nhận dạng các chủng loại thiết bị trên các phần mềm giám sát tập trung bị hạn chế. Với số lượng thiết bị lớn, chủng loại thiết bị IoT được triển khai trong tổ chức đa dạng cũng là điều tất yếu. Một số thiết bị IoT thuộc một số hãng sản xuất thiết bị không nằm trong thư viện sẵn có của phần mềm giám sát, do đó các thiết bị này không thể nhận dạng được và thường hiển thị trên giao diện giám sát ở dạng vô định (unknown). Từ việc không thể giám sát được các thiết bị, rủi ro mất an toàn thông tin trên các thiết bị này là vô cùng lớn.

 Trước thách thức đó, các hãng sản xuất thiết bị cũng như các công ty chuyên về giải pháp bảo mật đã cùng nhau nghiên cứu để đưa ra giải pháp giải quyết khó khăn này. Tháng 6/2018, tổ chức IETF đã cho ban hành văn bản kỹ thuật về giải pháp MUD (RFC 8520). Đây có thể được xem là giải pháp có thể áp dụng để nâng cao hiệu quả trong công tác bảo mật thiết bị IoT. Nội dung tiếp theo sẽ đi sâu phân tích nguyên lý hoạt động của giải pháp này.

2. Giải pháp MUD trong bảo mật thiết bị IoT

MUD là viết tắt của Manufacturer Usage Descriptions, là giải pháp được sử dụng để giúp quản trị hệ thống mạng phân loại các thiết bị IoT, từ đó xác định các chính sách về quản lý truy cập thiết bị. Nguyên lý hoạt động cơ bản của giải pháp được mô tả như hình sau :

Hình 3. Sơ đồ đường đi của luồng dữ liệu

Đầu tiên thiết bị IoT sẽ gửi 1 MUD-URL đến thiết bị mạng. MUD-URL là đường dẫn được nhà sản xuất lập trình để nhúng vào thiết bị, được xem như chuỗi định danh thiết bị. Ba phương thức được sử dụng để gửi MUD-URL từ thiết bị IoT đến thiết bị mạng là LLDP, DHCP và 802.1x.  

Các thiết bị mạng sau khi nhận được MUD-URL sẽ chuyển tiếp thông tin này đến MUD Controller (được xem là bộ xử lý trung tâm).  Sau đó, dựa trên MUD URL, MUD controller sẽ kết nối đến MUD file server của nhà sản xuất thiết bị IoT qua giao thức https.  Sau khi xác thực thành công,  một file MUD tương ứng sẽ được tải về từ MUD file server. Thiết bị mạng sau khi nhận được file MUD được chuyển tiếp từ MUD controller đến sẽ thực thi các chính sách quản lý truy cập (access-list) tương ứng đối với thiết bị IoT đang kết nối trên nó.

Dựa trên sơ đồ đường đi của luồng dữ liệu, có thể thấy được rằng MUD controller có vai trò quan trọng nhất, làm nhiệm vụ chuyển đổi file MUD nhận được từ file server thành policy tương ứng. Khi đó, dựa trên các policy này, hệ thống chỉ mở một số cổng dịch vụ nhất định và chỉ cho phép một số địa chỉ IP được phép truy cập thiết bị. Trong trường hợp attacker muốn tấn công, chiếm quyền điều khiển thiết bị IoT là không thể, bởi địa chỉ IP của attacker đã bị chặn bởi tập chính sách quản lý truy cập tạo bởi MUD. Điều này phần nào giới hạn lại rủi ro và kiểm soát được luồng dữ liệu truy cập vào thiết bị.

3. Ứng dụng giải pháp MUD trong thực tế

Với các ưu điểm vượt trội trong việc tăng tính an toàn cho các thiết bị IoT, việc nghiên cứu giải pháp MUD được thực hiện bởi nhiều tổ chức. Gần đây nhất, Viện tiêu chuẩn và công nghệ của Mỹ (NIST) đã nghiên cứu giải pháp MUD trên nền tảng SDN. Nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm thành công việc giao tiếp giữa thiết bị IoT và các thiết bị mạng chạy trên nền SDN. Tại Canada, cơ quan ủy quyền về đăng ký Internet – CIRA (Canadian Internet Registration Authority) cũng thử nghiệm giải pháp MUD với các thiết bị IoT sử dụng trong hộ gia đình, với dự án có tên gọi Secure Home Gateway.

Trước đây, Cisco là đơn vị tiên phong trong nghiên cứu và đề xuất giải pháp MUD, nhằm gia tăng độ an toàn cho thiết bị IoT. Tuy nhiên giải pháp MUD không mang tính độc quyền trên dòng sản phẩm của hãng mà được sử dụng như một tiêu chuẩn mở về an toàn thông tin trên thiết bị IoT. Đối với các công ty chuyên về sản xuất thiết bị IoT, việc cần làm là lập trình để nhúng MUD-URL vào firmware trên thiết bị, đồng thời thiết lập một server đóng vai trò MUD file server trên mạng Internet. Điều này phần nào sẽ giúp gia tăng tính cạnh tranh về thiết bị IoT của chính doanh nghiệp, do tính an toàn được chú trọng. Đối với các doanh nghiệp khi mua sắm thiết bị IoT cũng cần chú ý đến khả năng hỗ trợ MUD trên thiết bị. Việc sử dụng các thiết bị IoT có hỗ trợ MUD giúp doanh nghiệp hạn chế được các nguy cơ hacker chiếm quyền điều khiển thiết bị và sử dụng thiết bị IoT của chính doanh nghiệp cho mạng lưới botnet tấn công DDoS.  

Tóm lại, IoT là loại thiết bị có khá nhiều điểm yếu và rất dễ bị thỏa hiệp bởi hacker. Do đó để nâng cao tính an toàn cho hệ thống, doanh nghiệp cần quan tâm đến vấn đề kiểm soát truy cập trên loại thiết bị này. MUD tuy là giải pháp mới, nhưng góp phần đáng kể trong công tác giám sát, quản lý thiết bị, nhằm hạn chế các truy cập trái phép từ bên ngoài.

Tài liệu tham khảo

https://blogs.cisco.com/developer/mud-iot-endpoint-security

https://www.rfc-editor.org/rfc/pdfrfc/rfc8520.txt.pdf

https://cdait.gatech.edu/sites/default/files/iotopia_alliance-ext-feb2019_russ_gyurek.pdf

https://github.com/CIRALabs/Secure-IoT-Home-Gateway

Ngày nay, các thiết bị IoT đã và đang được sử dụng phổ biến tại các tổ chức, doanh nghiệp thuộc nhiều quốc gia trên thế giới. Số lượng thiết bị IoT ngày càng gia tăng và theo số liệu cập nhật cuối năm 2019, con số này đã lên đến 4,8 tỉ thiết bị, tăng 21,5% so với cuối năm 2018. Cho đến hiện tại, qua khảo sát trên hệ thống mạng của các doanh nghiệp có quy mô vừa, khoảng 30% các thiết bị kết nối trong hệ thống là thiết bị IoT.

Tuy có nhiều ưu điểm về tính linh hoạt, dễ dàng quản lý, loại thiết bị này cũng tồn tại nhiều vấn đề liên quan đến an toàn bảo mật của chính nó và của các thiết bị thuộc cùng hệ thống kết nối. Gần đây, báo cáo an toàn bảo mật  từ hãng công nghệ Palo Alto đã liệt kê ra các mối đe dọa hàng đầu trên thiết bị IoT, đồng thời cũng đưa ra các giải pháp giúp doanh nghiệp có thể khắc phục ngay các nguy cơ tìm ẩn trên hệ thống.

1.Các mối đe dọa ATTT từ thiết bị IoT

Theo số liệu phân tích được:

Hình 1. Thống kê tỉ lệ các thiết bị y khoa sử dụng các HĐH end-of-life

Câu hỏi đặt ra đó là : Vậy trong một hệ thống mạng, nếu không tính đến các thiết bị IT chuyên dụng, các thiết bị IoT nào được xem là nạn nhân tiềm ẩn của hacker và là nguyên nhân chính cho các cuộc tấn công mạng có chủ đích.

Hình 2. Thống kê về phần trăm số lượng các thiết bị IoT sử dụng và tỉ lệ các mối đe dọa ATTT liên quan đến chúng

Qua biểu đồ trên, có thể thấy rằng IP phone là thiết bị được sử dụng phổ biến nhất, tuy nhiên rủi ro mất ATTT đối với loại thiết bị này chỉ chiếm 5%. Mặc dù chỉ chiếm 18% và 5% về số lượng các thiết bị trong hệ thống, máy in và camera an ninh lại là hai loại thiết bị tồn tại nhiều vấn đề an toàn bảo mật nhất, với 24% và 33% tương ứng. Năm 2016, gần 600.000 thiết bị CCTV camera đã bị thỏa hiệp và trở thành nạn nhân của mạng lưới botnet Mirai.

Đối với các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực y sinh, thiết bị chẩn đoán bằng hình ảnh, máy giám sát sức khỏe bệnh nhân hay thiết bị thu thập dữ liệu y sinh là các thành phần ẩn chứa nhiều rủi ro ATTT nhất. Số liệu được thể hiện qua biểu đồ bên dưới, với 86% các vấn đề ATTT của hệ thống liên quan đến các thiết bị này.

Hình 3. Thống kê về phần trăm số lượng các thiết bị IoT sử dụng trong y sinh và tỉ lệ các mối đe dọa ATTT liên quan đến chúng

Một yếu tố khác liên quan đến rủi ro mất ATTT đó là việc quy hoạch các mạng riêng ảo (VLAN) tại các tổ chức khám chữa bệnh chưa được quy hoạch đúng cách và đang sử dụng chung một mạng riêng ảo cho cả thiết bị IoT và thiết bị công nghệ thông tin chuyên dụng. Chính điều này dẫn đến nguy cơ lây nhiễm virus, phán tán mã độc giữa các thiết bị với nhau. Các thiết bị thuộc hệ thống thông tin trọng yếu như máy chủ, thiết bị định tuyến, tường lửa, trong trường hợp bị lây nhiễm, hoặc bị thỏa hiệp có thể khiến hệ thống mạng của tổ chức bị đánh sập hoàn toàn.

Do tồn tại nhiều yếu điểm, các thiết bị IoT dễ dàng bị kiểm soát bởi hacker. Các thiết bị này được sử dụng làm bàn đạp cho tấn công leo thang vào các thiết bị thông tin trọng yếu của tổ chức. Một trong các điểm yếu phổ biến liên quan đến bảo mật của thiết bị IoT chính là mật khẩu truy cập thiết bị. Nhiều tổ chức không thay đổi và sử dụng chính mật khẩu mặc định của thiết bị, dẫn đến việc các thiết bị này dễ dàng bị khai thác và chiếm quyền do độ mạnh và phức tạp của mật khẩu gần như không có. Qua khảo sát, các thiết bị thuộc một số nhà sản xuất khác nhau sử dụng các mật khẩu mặc định giống nhau, chẳng hạn như p@sswOrd, 123456 hay abc123. Chính điều này làm cho các thiết bị IoT dễ dàng bị tấn công và kiểm soát. Để khắc phục nhược điểm này, trong điều luật SB-327 – California có hiệu lực từ ngày 01/01/2020 đã quy định về việc ngăn cấm sử dụng mật khẩu mặc định với thiết bị IoT có kết nối Internet.

Các hình thức tấn công leo thang phổ biến từ thiết bị IoT là sử dụng các thiết bị này như một mạng lưới botnet để thực hiện tấn công từ chối dịch vụ DDoS, hay lây nhiễm malware để thực thi các đoạn chương trình được viết sẵn nhằm mục đích tấn công hệ thống. Hình ảnh bên dưới minh họa tỉ lệ phần trăm các hình thức tấn công đối với thiết bị IoT.  

Hình 4. Tỉ lệ phần trăm các hình thức tấn công đối với thiết bị IoT

Zingbox – một sản phẩm bảo mật IoT của Palo Alto từng phát hiện trường hợp lây nhiễm bởi sâu máy tính (worm) Conficker tại một cơ sở khám chữa bệnh. Conficker còn được biết đến với tên gọi Downup và Kidohoạt động ngầm trong hệ điều hành Windows. Các máy tính sau khi nhiễm sẽ bị đánh cắp mật khẩu và các thông tin cá nhân quan trọng. Trường hợp bị nhiễm đối với cơ sở y tế này là máy chụp tia X và máy DICOM.

2.Các giải pháp khắc phục

Để có thể giảm thiểu các rủi ro ATTT, nhìn chung có 4 bước thực tiếp.

Bước 1: Nhận biết được các mối de dọa

Tuy các thiết bị IoT chiếm số lượng gần 30% các thiết bị kết nối mạng trong doang nghiệp, nhiều tổ chức vẫn chưa nhận thức được các nguy cơ mất ATTT từ loại thiết bị này. Do đó quá trình rà quét và phân loại các thiết bị này là cần thiết và cấp bách để giảm rủi ro cho doanh nghiệp. 

Việc phân loại cần thực hiện chia tách các thiết bị IoT thành các nhóm đối tượng khác nhau, ví dụ nhóm đối tượng có kết nối Internet và đối tượng chỉ có kết nối với hệ thống mạng của doanh nghiệp, không có bất cứ kết nối nào ra bên ngoài. Nhóm thiết bị có kết nối Internet cần được áp dụng các chính sách ATTT chặt chẽ hơn, do chúng thuộc nhóm dễ bị hacker khai thác nhất. Thêm vào đó, cần thực hiện quy hoạch riêng VLAN hoặc vùng mạng cho nhóm đối tượng này để tránh lây nhiễm với các thiết bị thuộc hệ thống khác. Có như vậy, việc xử lý và ứng cứu sự cố an ninh thông tin mới diễn ra được thuận lợi do đã có quy hoạch, khoanh vùng các nhóm rõ ràng.

Bước 2 : Kiểm soát chặt chẽ các thiết bị có nguy cơ lây nhiễm cao

Như đã phân tích ở phần trên, một số thiết bị y sinh hay camera an ninh là các thiết bị IoT dễ bị tấn công, khai thác nhất. Do đó các chính sách ATTT đối với loại thiết bị này cần được xem xét kỹ. Chẳng hạn như mật khẩu sử dụng truy cập nghiêm cấm sử dụng mật khẩu mặc định. Bằng chứng là nhiều cuộc tấn công mạng quy mô lớn đã khai thác lỗ hổng bảo mật này, thực hiện rà quét dựa trên tập hợp các mật khẩu mặc định, và biến chúng thành đối tượng của mạng lưới botnet. Ngoài ra, việc cập nhật các bản vá lỗi, các phiên bản hệ điều hành mới cho các thiết bị này cũng là nhiệm vụ thiết yếu hàng đầu trong giảm thiểu rủi ro mất an toàn thông tin.

Bước 3: Xây dựng phương án quy hoạch mạng riêng (VLAN) cho các thiết bị IoT

Với số liệu ghi nhận về việc gia tăng số lượng mạng riêng ảo (VLAN) trong các doanh nghiệp trong hai năm 2018, 2019, việc sử dụng các mạng riêng ảo hoặc quy hoạch cùng dãi mạng cho các thiết bị IoT và các thiết bị CNTT trọng yếu cần được loại bỏ trong thiết kế hệ thống. Xét về mức độ bảo mật và tầm quan trọng cần được bảo vệ, các thiết bị CNTT trọng yếu như máy chủ dịch vụ, thiết bị định tuyến, chuyển mạch,… có mức ưu tiên cao hơn thiết bị IoT. Do đó người quản trị cần xác định, quy hoạch các phân lớp mạng riêng cho hai nhóm thiết bị này. Tùy theo mức ưu tiên, chỉ cho phép truy cập từ thiết bị thuộc vùng có mức bảo mật cao đến các thiết bị thuộc vùng có mức bảo mật thấp hơn, chiều ngược lại sẽ bị chặn. Nếu thực hiện như vậy, trong trường hợp rủi ro, hacker tấn công và kiểm soát được các thiết bị IoT cũng không thể tấn công leo thang đến các thiết bị CNTT trọng yếu, do đã bị chặn bới thiết bị kiểm soát truy cập.

Bước 4: Xây dựng các hệ thống giám sát

Để phát hiện và có phương án ứng phó kịp thời, việc xây dựng các hệ thống giám sát ATTT là vô cùng cần thiết. Đối với các hệ thống lớn, việc giám sát được thực hiện trên hai hệ thống là NOC (dùng cho giám sát dịch vụ mạng) và SOC (dùng cho giám sát ATTT). Với các hệ thống nhỏ hơn, việc giám sát dù không phân định rõ giữa NOC và SOC cũng cần có phương án giám sát ATTT. Bởi nhờ vào quá trình giám sát 24/7 và đưa ra các cảnh báo khi có bất thường xảy ra trong hệ thống, việc đề xuất các biện pháp phòng thủ cũng như quá trình truy vết dựa trên log sự kiện hệ thống cũng dễ dàng hơn.

3. Kết luận

Tóm lại, để nâng cao tính sẵn sàng của hệ thống trước các cuộc tấn công mạng, thiết bị IoT là nhóm đối tượng cần được xem xét kỹ khi ban hành và thực thi các chính sách liên quan đến ATTT. Nội dung bài viết được xây dựng từ báo cáo an toàn bảo mật của Palo Alto năm 2020, đã phân tích các mối đe dọa, rủi ro cũng như đưa ra các khuyến cáo cho doanh nghiệp để chủ động hơn trong công tác đảm bảo ATAN hệ thống.